Ostatnia konferencja Parlamentarnego Zespołu ds. Cukrzycy pod hasłem „Cukrzyca. Bez barier, bez wykluczeń” rzuciła światło na najbardziej krytyczny obszar polskiej diabetologii: opiekę nad Zespołem Stopy Cukrzycowej (ZSC). Spotkanie, prowadzone przez Poseł Ewę Kołodziej (Przewodniczącą Zespołu) z udziałem dr Katarzyny Kęckiej (Podsekretarz Stanu w MZ), zgromadziło czołowych ekspertów. Wśród prelegentów znaleźli się: prof. Irina Kowalska (Prezes PTD), prof. Leszek Czupryniak, dr Przemysław Lipiński (Prezes PTLR), prof. Beata Mrozikiewicz-Rakowska, dr Piotr Liszkowski, Monika Kaczmarek (Prezeska PSD), dr Beata Stepanow, mgr Anna Ziaja, oraz Marcin Ludyga i Wojciech Smętek.

Choć, jak podkreślono, nowoczesne leczenie samej cukrzycy w Polsce dorównuje standardom światowym, w przypadku opieki nad powikłaniami sytuacja jest dramatyczna.

Dr Przemysław Lipiński, chirurg i prezes PTLR, nie ukrywał swojej oceny:

„W Polsce mamy znakomicie rozwiązaną opiekę nad chorym z cukrzycą [...] Natomiast jeżeli mówimy o stopie cukrzycowej, to niestety mamy taką sytuację, że z tego nieba schodzimy do piekła.” – stwierdził dr Lipiński.

Śmiertelność nie do zaakceptowania: wyrok śmierci po amputacji

Skala problemu jest trudna do uchwycenia bez oficjalnych rejestrów, ale szacunki mówią o liczbach sięgających 4 milionów chorych na cukrzycę w kraju. Przewiduje się, że w ciągu życia z owrzodzeniem stopy zmierzy się co czwarty z nich. Obecnie z czynnym ZSC zmaga się około 200 tysięcy osób.

Eksperci od lat zwracają uwagę na porównywalność wskaźników 5-letniej śmiertelności pacjentów z ZSC (ok. 30%) do wskaźników onkologicznych. Najbardziej porażające dane dotyczą jednak losu pacjentów, u których dochodzi do amputacji kończyny:

„Jeśli on straci kończynę, co się zdarza za często w Polsce, znacznie za często, to jest to około 60% śmiertelności 5-letniej, czyli amputując komuś kończynę, generalnie połowa z tych ludzi, dla nich to jest wyrok śmierci.” – wyjaśnił dr Przemysław Lipiński.

Ta wysoka śmiertelność jest efektem zaniedbań.

„Można było tych amputacji uniknąć, gdyby pacjent był prawidłowo badany profilaktycznie, gdyby był potem prawidłowo leczony.” – podkreślił chirurg.

Polska jednej prędkości: jeden ośrodek ZSC na region

Prof. Beata Mrozikiewicz Rakowska naświetliła z kolei problem nierozpoznanej cukrzycy oraz braków w organizacji opieki, co ma katastrofalne przełożenie na codzienność:

„Może się okazać, że w każdym województwie codziennie jedna osoba będzie traciła na przykład stopę z powodu stopy cukrzycowej.” – stwierdziła prof. Beata Mrozikiewicz Rakowska.

Podkreśliła przy tym, że kluczem do sukcesu jest integracja specjalności, czego wzorcowym przykładem jest ośrodek w Szamotułach, który „łączy możliwości chirurgiczne i możliwości diabetologiczne”. Posłanka Ewa Kołodziej, zaangażowana w budowę wsparcia, potwierdziła, że walka przynosi już pierwsze efekty:

„[Udało się] stworzyć taką mini sieć szpitali, które już funkcjonują, wspierają pacjentów, pomagają, leczą, robią wszystko, żeby właśnie uniknąć amputacji. To jest taki mały sukces, taki drobny kroczek w dobrą stronę.” – skomentowała posłanka Ewa Kołodziej.

W obliczu tych danych, postulaty środowiska medycznego wobec Ministerstwa Zdrowia i Sejmu są kategoryczne i niezmienne. Dr Piotr Liszkowski potwierdził konieczność wprowadzenia założeń pilotażu leczenia ZSC do systemu, a Marcin Ludyga i Wojciech Smętek przedstawili twarde dane o ekonomicznej efektywności skutecznych interwencji.

Główny postulat PTLR pozostaje priorytetem:

„Postulatem Polskiego Towarzystwa Leczenia Ran [...] jest to, żeby wyspecjalizowany ośrodek stopy cukrzycowej znalazł się w każdym województwie. Tego nam bardzo potrzeba i naszym 200 tysiącom chorych również potrzeba.” – zaapelował dr Przemysław Lipiński.

Światowy Tydzień Świadomości Stopy Cukrzycowej: Profilaktyka w 70 placówkach

W trakcie trwającego Światowego Tygodnia Świadomości Stopy Cukrzycowej – międzynarodowej akcji koordynowanej w Polsce przez Polskie Towarzystwo Leczenia Ran (PTLR) – prowadzone są bezpłatne badania przesiewowe stóp. Inicjatywa ta ma na celu wczesne wykrycie powikłań i zapobieganie amputacjom.

Badanie jest szybkie, bezbolesne i nieinwazyjne, a polega na ocenie czucia dotyku i temperatury oraz kontroli ukrwienia i tętna na stopie. Pacjenci otrzymują także indywidualne zalecenia dotyczące profilaktyki powikłań cukrzycowych.

Eksperci zwrócili uwagę, że ta cenna inicjatywa prozdrowotna prowadzona jest wyłącznie siłami społecznymi:

„Nie mamy żadnego wsparcia, to znaczy cała akcja jest prowadzona wyłącznie siłami prywatnych funduszy członków towarzystwa i mogę powiedzieć z dumą, że 70 placówek w Polsce zgłosiło się i prowadzi dzisiaj, jutro, pojutrze [...] badania profilaktyczne.” – poinformował dr Lipiński.

Fakt, że aż 70 placówek w Polsce dołączyło do tej inicjatywy, świadczy o determinacji środowiska lekarskiego. Jest to jednak apel wystosowany do państwa, by ten oddolny wysiłek został wreszcie przekształcony w trwałe, systemowe rozwiązanie, które położy kres niepotrzebnym amputacjom i zgonom.